Η Αναπτυξιακή Ηπείρου Α.Ε. και το Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) ανέλαβαν πρωτοβουλία για την «πιστοποίηση» της μοναδικότητας και της ιδιαίτερα μεγάλης σημασίας των γεωμορφολογικών και γεωλογικών σχηματισμών της ευρύτερης περιοχής του Βίκου – Αώου.

Με βάση την πολύχρονη ενασχόληση του ΙΓΜΕ, και ειδικά του τοπικού παραρτήματος της Ηπείρου, συντάχθηκε λεπτομερής μελέτη που «αποκρυπτογράφησε» τα δυνατά σημεία της περιοχής καταγράφοντας 45 μεγάλης σημασίας θέσεις αναφοράς, τους ονομαζόμενους γεώτοπους.

Η καταγραφή αυτή ουσιαστικά τεκμηρίωσε το αυτονόητο, δηλαδή τη μεγάλη γεωλογική και γεωμορφολογική αξία της περιοχής, γεγονός που συχνά αγνοούνταν ή παραλείπονταν από άλλες σχετικές μελέτες.

Στη συνέχεια η πολυσέλιδη και εξονυχιστική μελέτη, με τους συνοδευτικούς λεπτομερείς χάρτες και άλλες πληροφορίες για το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο των 42 Γεωπάρκων της UNESCO, μαζί με σχετική αίτηση προκειμένου να αποτελέσει μέλος του Δικτύου αυτού.

Στο πλαίσιο αυτό επισκέφθηκαν την υποψήφια περιοχή προς ένταξη στο Δίκτυο Γεωπάρκων μέλη του ανωτέρω οργανισμού τον Ιούνιο του 2010 και έπειτα από λεπτομερή έλεγχο σε όλα τα επίπεδα (γεωλογικά, γεωμορφολογικά, ευρύτερα περιβαλλοντικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά, περιβαλλοντική εκπαίδευση, ενέργειες ανάδειξης – προβολής κ.ά.) και συνέταξαν ειδική έκθεση/αναφορά την οποία και υπέβαλλαν στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γεωπάρκων.

Τελικά στις 1 Οκτωβρίου 2010 στο πλαίσιο του 9ου Ευρωπαϊκού & 4ου Παγκόσμιου Συνέδριου Γεωπάρκων, που πραγματοποιήθηκε στη Μυτιλήνη από 1 έως 5 Οκτωβρίου 2010, και με τη συμμετοχή στελέχους της ΗΠΕΙΡΟΣ ΑΕ, έγινε σε πανηγυρική εκδήλωση η αναγνώριση των νέων Γεωπάρκων του Δικτύου της UNESCO, μεταξύ των οποίων και του Γεωπάρκου Βίκου – Αώου.

Σημειώνεται ότι η ευρύτερη περιοχή του Βίκου – Αώου αποτελεί πλέον το 4ο αναγνωρισμένο Γεωπάρκο της Ελλάδας – τα υπόλοιπα τρία είναι: Απολιθωμένο δάσος Λέσβου, Χελμός – Βουραϊκός, Ψηλορείτης.

Στο Γεωπάρκο Βίκου – Αώου περιλαμβάνονται η οροσειρά της Τύμφης, η χαράδρα του Βίκου και του Βοϊδομάτη, η χαράδρα του Αώου, το όρος Τρταπεζίτσα, ο Σμόλικας και ο Κλέφτης, η περιοχή της ένωσης των ποταμών Αώου, Βοϊδομάτη, Σαραντάπορου και οι ιαματικές πηγές Καβασίλων και Αμαράντου.

Το Γεωπάρκο Βίκου – Αώου εκτείνεται στη γεωγραφική περιοχή των Δήμων Κόνιτσας, Κεντρικού Ζαγορίου, Τύμφης και Κοινότητας Παπίγκου. Έδρα του Γεωπάρκου είναι τα Ιωαννίνα και συγκεκριμένα τα γραφεία της ΗΠΕΙΡΟΣ Α.Ε., η οποία είναι ο υπεύθυνος φορέας διαχείρισης και λειτουργίας του, συνεργαζόμενη με το ΙΓΜΕ και τον Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου και καθοδηγούμενη από συντονιστικό όργανο το οποίο ονομάζεται Επιτροπή Διαχείρισης Γεωπάρκου Βίκου- Αώου (Ε.ΔΙΑ.ΓΕ. Βίκου – Αώου). Η Ε.ΔΙΑ.ΓΕ. Βίκου- Αώου αποτελείται από εκπροσώπους των κάτωθι φορέων: ΗΠΕΙΡΟΣ ΑΕ, ΙΓΜΕ, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων, Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου, Διεύθυνση Δασών Ιωαννίνων, Δήμοι: Κόνιτσας, Κεντρικού Ζαγορίου, Τύμφης και Κοινότητα Παπίγκου.

Στόχος είναι η ανάδειξη, προβολή και προστασία του Γεωπάρκου, ως γεωλογικό μνημείο της φύσης παράλληλα με την ανάδειξη του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της περιοχής μέσα από τον ιδιαίτερο τοπικό πολιτισμό και την ιστορία.

Σκοπός η περεταίρω ανάπτυξη του ποιοτικού τουρισμού στο Νομό μας, όπου στο φυσικό περιβάλλον, τον πολιτισμό, τα μνημεία, τα Εθνικά Πάρκα και την ιδιαίτερη τοπική αρχιτεκτονική και γενικότερα το ανθρωπογενές περιβάλλον θα προστεθεί μια επιπλέον ενδιαφέρουσα οπτική γωνία που θα αποτελέσει ένα επιπρόσθετο πόλο έλξης επισκεπτών, τα μοναδικά και σπάνια γεωλογικά και γεωμορφολογικά μνημεία του Γεωπάρκου Βίκου – Αώου.